नवरात्रोत्सव विशेष – भक्ती आणि शक्तीची अधिष्ठात्री… मालवणची नवदुर्गा!…

Spread the love

आनंदव्हाळ-कातवडच्या डोंगरावर श्रद्धेचे जागृत स्थान; वसंत हळदणकर यांच्या भक्ती, जिद्द आणि मित्रांच्या सहकार्याने साकारलेले देखणे मंदिर…

मालवण | नवरात्रोत्सव विशेष- सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण तालुक्यातील आनंदव्हाळ-कातवड येथील डोंगरावर वसलेले श्री नवदुर्गा देवीचे छोटेसे, परंतु देखणे मंदिर भाविकांचे लक्ष वेधून घेते. निसर्गाच्या सान्निध्यात उभारलेल्या या मंदिराला भक्ती, श्रद्धा, जिद्द आणि सामूहिक सहकार्याची अनोखी परंपरा लाभली आहे. नवरात्रोत्सवाच्या पावन पर्वात या मंदिरात नऊ दिवस भक्तीचा जागर रंगतो. देवीच्या दर्शनासाठी भाविकांची ये-जा सुरू असते आणि संपूर्ण परिसर भक्तिमय वातावरणाने भारून जातो.

या मंदिराच्या उभारणीमागे आहे ते दुर्गादेवीचे निस्सीम भक्त वसंत शंकर हळदणकर यांचे धाडस, श्रद्धा आणि जिद्दीची प्रेरणादायी कहाणी!

पावागडच्या दर्शनातून मिळाली मंदिर उभारणीची प्रेरणा!

सुमारे ४३ वर्षांपूर्वी वसंत हळदणकर हे आपले वडील शंकर हळदणकर यांच्यासमवेत गुजरातमधील बडोदा परिसरातील पावागड येथील कालिका देवीच्या दर्शनासाठी गेले होते. त्यावेळी कालिका देवीच्या मंदिरात भेटलेल्या एका अनोळखी व्यक्तीने त्यांच्या गावातील घराच्या परिसरात देवीची स्थाने असल्याचे सांगितले. याच ठिकाणी दुर्गादेवीचे मंदिर उभारले जाणार असल्याचेही त्या व्यक्तीने नमूद केले.

काळाच्या ओघात हळदणकर हे त्या प्रसंगाला विसरून गेले. मात्र, काही काळानंतर त्यांना पुन्हा या घटनेची आठवण झाली. या आठवणीने त्यांच्या मनात आपल्या गावात दुर्गादेवीचे मंदिर उभारण्याचा संकल्प दृढ झाला. पुढे याच संकल्पातून आनंदव्हाळ-कातवडच्या डोंगरावर नवदुर्गा मंदिराच्या उभारणीचा प्रवास सुरू झाला.

मुंबईतील कामगार मित्रांची मोलाची साथ!

त्या काळात वसंत हळदणकर हे मुंबईतील लालबाग येथील एका मिलमध्ये काम करीत होते. १९७७ च्या सुमारास त्यांनी आपल्या मिलमधील कामगार मित्रांसमोर मालवण तालुक्यातील कातवड येथे दुर्गादेवीचे मंदिर उभारण्याची इच्छा व्यक्त केली.

हाताशी मर्यादित आर्थिक साधने असतानाही त्यांनी मंदिर उभारणीचे धाडस केले. त्यांच्या या संकल्पाला मित्रांनीही उत्स्फूर्त साथ दिली. स्वतःच्या मालकीच्या तीन गुंठे जमिनीवर मंदिर उभारण्याचा निर्णय घेत त्यांनी प्रत्यक्ष कामाला सुरुवात केली.

डोंगराळ भाग असल्यामुळे मंदिरासाठी जागा तयार करणे हे मोठे आव्हान होते. उपलब्ध माहितीनुसार, अवघ्या २१ दिवसांत डोंगर फोडून घरासमोरील जागेचे सपाटीकरण करण्यात आले. इच्छाशक्ती, मेहनत आणि सहकाऱ्यांच्या मदतीच्या जोरावर मंदिर उभारणीचा मार्ग मोकळा झाला.

वारुळ असलेल्या जागेवर उभे राहिले देवीचे मंदिर!

मंदिरासाठी निवडलेल्या जागेवर मोठे वारूळ होते. त्या जागेवर मंदिर उभारण्याचे ठरविण्यात आले. यासंदर्भात हळदणकर यांनी संबंधित जाणकार व्यक्तीकडे विचारणा केली असता, या कामाची जबाबदारी आपण स्वीकारत असल्याचे सांगण्यात आले.

त्यानंतर या जागेवर घुमटीच्या स्वरूपातील मंदिर उभारण्यात आले. मंदिराचे काम पूर्णत्वाकडे जात असताना देवीची मूर्ती प्रतिष्ठापित करण्याचा विचार पुढे आला. अशा प्रकारे एका भक्ताच्या मनातील संकल्पाला प्रत्यक्ष मंदिराचे स्वरूप प्राप्त झाले.

राजस्थानातून आणली सिंहावर आरूढ अष्टभुजा नवदुर्गा!

नवदुर्गा मंदिरात देवीची मूर्ती प्रतिष्ठापित करण्याची माहिती वसंत हळदणकर यांनी आपल्या मिलचे मालक गोविंदजी दिवराज शहा यांना दिली. देवीच्या मूर्तीसह अन्य खर्चासाठी मदत करण्याची तयारी शहा यांनी दर्शविली.

त्यानंतर राजस्थान येथून सिंहावर आरूढ असलेल्या अष्टभुजा नवदुर्गा देवीची संगमरवरी पाषाणातील मूर्ती मालवण येथे आणण्यात आली. सुमारे पावणेतीन फूट उंचीची ही देखणी मूर्ती मंदिराचे प्रमुख आकर्षण ठरली.

२ जून १९७९ हा मंदिराच्या इतिहासातील महत्त्वाचा दिवस ठरला. ओहोळाला पूर आलेला असतानाही गोविंदजी शहा आणि वसंत हळदणकर यांनी सिंहावर आरूढ नवदुर्गा देवीची मूर्ती मंदिरात प्रतिष्ठापित केली, अशी माहिती या मंदिराच्या इतिहासाविषयी उपलब्ध असलेल्या कथनातून समोर येते.

अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीत पूर्ण झालेल्या या कार्यातून हळदणकर यांची देवीवरील निष्ठा आणि मंदिर उभारणीसाठी घेतलेले परिश्रम अधोरेखित होतात.

हळदणकर कुटुंबीयांकडून मंदिराचे व्यवस्थापन…

आनंदव्हाळ-कातवड येथील हे नवदुर्गा मंदिर हळदणकर कुटुंबीयांच्या खासगी मालकीच्या जागेवर उभारण्यात आले आहे. सध्या मंदिराचे व्यवस्थापन श्री. नंदकिशोर वसंत हळदणकर आणि त्यांचे कुटुंबीय पाहतात.

वर्षभर देवीच्या दर्शनासाठी भाविक येथे येत असतात. मात्र, नवरात्रोत्सवात मंदिराचे स्वरूप अधिकच भक्तिमय होते. देवीच्या उपासनेत रमलेले भाविक, श्रद्धेने घेतले जाणारे दर्शन आणि नऊ दिवस चालणारा भक्तीचा जागर यामुळे या मंदिराला विशेष महत्त्व प्राप्त होते.

नवरात्रोत्सवात भक्ती आणि शक्तीचा जागर!

नवरात्र म्हणजे आदिशक्तीच्या उपासनेचा, स्त्रीशक्तीच्या गौरवाचा आणि श्रद्धेच्या दृढीकरणाचा उत्सव. या काळात आनंदव्हाळ -कातवडच्या डोंगरावरील नवदुर्गा मंदिरातही भक्ती आणि श्रद्धेचा अनोखा संगम अनुभवायला मिळतो.

सिंहावर आरूढ अष्टभुजा देवीचे रूप भक्तांना शक्ती, धैर्य आणि आत्मविश्वासाची प्रेरणा देते. मंदिराची उभारणी करण्यासाठी वसंत हळदणकर यांनी दाखविलेली जिद्द, मित्रांनी दिलेली साथ आणि कुटुंबीयांनी जपलेली परंपरा हीदेखील या मंदिराच्या वैशिष्ट्यपूर्ण इतिहासाची महत्त्वाची बाजू आहे.

मर्यादित साधनसामग्री असूनही मनातील श्रद्धा आणि दृढ संकल्पाच्या बळावर एखादे मोठे कार्य कसे साकार होऊ शकते, याचे श्री नवदुर्गा मंदिर हे प्रेरणादायी उदाहरण आहे.

श्रद्धेचा वारसा, भक्तीची परंपरा!

आनंदव्हाळ-कातवडच्या डोंगरावर वसलेले श्री नवदुर्गा मंदिर हे केवळ उपासनेचे स्थान नाही, तर एका भक्ताच्या संकल्पाची, सहकार्याच्या शक्तीची आणि पिढ्यान्‌पिढ्या जपल्या जाणाऱ्या श्रद्धेची कहाणी आहे. नवरात्रोत्सवाच्या निमित्ताने या मंदिरात नऊ दिवस भक्तीचा जागर रंगतो आणि मालवणच्या धार्मिक व सांस्कृतिक परंपरेतील या स्थानाचे महत्त्व पुन्हा एकदा अधोरेखित होते.

मालवणची नवदुर्गा — भक्तीची प्रेरणा, शक्तीचे प्रतीक आणि श्रद्धेचा अखंड जागर!

— नवरात्रोत्सव विशेष | जनशक्तीचा दबाव