डोंबिवली एमआयडीसीतील श्री गणेश मंदिर संस्थानच्या प्रकल्पाचे आधुनिकीकरण; महिन्याला पाच टन कंपोस्ट खत निर्मितीचे उद्दिष्ट
डोंबिवली : पर्यावरण संवर्धन आणि निर्माल्य व्यवस्थापनाला चालना देण्याच्या दृष्टीने डोंबिवली एमआयडीसी निवासी परिसरातील श्री गणेश मंदिर संस्थानच्या निर्माल्य खत प्रकल्पाचे आधुनिकीकरण व नूतनीकरण करण्यात आले आहे. दसऱ्याच्या शुभमुहूर्तावर या प्रकल्पासाठी उपलब्ध झालेल्या तीन आधुनिक मशिनरींची विधिवत पूजा करून त्यांच्यामार्फत निर्माल्यापासून सेंद्रिय कंपोस्ट खत निर्मितीला सुरुवात करण्यात आली. या आधुनिक यंत्रांमुळे प्रकल्पाची खतनिर्मिती क्षमता तीन टनांवरून पाच टनांपर्यंत वाढविण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
काही दानशूर व्यक्तींनी या प्रकल्पासाठी तीन आधुनिक मशिन उपलब्ध करून दिल्या आहेत. त्यांच्या सहकार्यामुळे निर्माल्यापासून खतनिर्मितीची प्रक्रिया अधिक कार्यक्षम होण्यास मदत होणार आहे. धार्मिक श्रद्धेतून जमा होणाऱ्या फुलांचे, हारांचे आणि अन्य पूजासाहित्याचे योग्य व्यवस्थापन करून त्यापासून उपयुक्त सेंद्रिय खत तयार करण्याचा या प्रकल्पाचा उद्देश आहे.
दररोज १२०० ते १५०० किलो निर्माल्य जमा…
श्री गणेश मंदिर संस्थानच्या या निर्माल्य खत प्रकल्पात दररोज अंदाजे १२०० ते १५०० किलो निर्माल्य जमा होते. विशेषतः गणेशोत्सव आणि अन्य धार्मिक उत्सवांच्या काळात निर्माल्याचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणात वाढते. यंदाच्या गणेशोत्सवात विसर्जनस्थळांवरून या प्रकल्पात साधारण ७५ मेट्रिक टन निर्माल्य जमा झाले होते.
इतक्या मोठ्या प्रमाणातील निर्माल्याचे योग्य व्यवस्थापन करणे आणि त्यापासून वेळेत कंपोस्ट खत तयार करणे, हे प्रकल्पासमोरील मोठे आव्हान होते. निर्माल्याचे प्रमाण वाढत असताना उपलब्ध यंत्रसामग्रीवर कामाचा ताणही वाढत होता. आता तीन आधुनिक मशिन उपलब्ध झाल्यामुळे निर्माल्याच्या प्रक्रियेला गती मिळण्यास आणि प्रकल्पावरील कामाचा भार कमी होण्यास मदत अपेक्षित आहे.
निर्माल्यापासून सेंद्रिय खतनिर्मितीला चालना..
धार्मिक विधी आणि उत्सवांनंतर जमा होणारे निर्माल्य अनेकदा योग्य पद्धतीने हाताळले जात नाही. मात्र, त्याचे शास्त्रीय पद्धतीने व्यवस्थापन करून त्यापासून सेंद्रिय खत तयार केल्यास कचऱ्याचे प्रमाण कमी करण्याबरोबरच पर्यावरण संवर्धनालाही हातभार लागतो.
श्री गणेश मंदिर संस्थानचा निर्माल्य खत प्रकल्प याच संकल्पनेवर आधारित आहे. निर्माल्यापासून तयार होणारे कंपोस्ट खत नागरिकांना आणि विविध संस्थांना माफक व सवलतीच्या दरात उपलब्ध करून दिले जाते. त्यामुळे या प्रकल्पातून निर्माल्याचे व्यवस्थापन करण्यासोबतच सेंद्रिय खताच्या वापरालाही प्रोत्साहन मिळत आहे.
दानशूर व्यक्तींच्या सहकार्यातून पर्यावरणपूरक उपक्रम..
या प्रकल्पाच्या आधुनिकीकरणासाठी दानशूर व्यक्तींनी पुढाकार घेऊन आधुनिक मशिन उपलब्ध करून दिल्याने सामाजिक सहभागाचे महत्त्व अधोरेखित झाले आहे. पर्यावरणाशी संबंधित समस्या सोडवण्यासाठी धार्मिक संस्था, सामाजिक कार्यकर्ते, दानशूर व्यक्ती आणि नागरिक यांनी एकत्रितपणे प्रयत्न केल्यास सकारात्मक बदल घडवून आणता येतो, याचे हे उदाहरण आहे.
या प्रकल्पाबाबत तसेच नव्याने उपलब्ध झालेल्या मशिनरींच्या उपयोगाबाबत प्रकल्पाचे सल्लागार आणि पर्यावरणतज्ज्ञ श्री. विजय घोडेकर यांनी माहिती दिली. निर्माल्याचे योग्य व्यवस्थापन आणि त्यापासून कंपोस्ट खतनिर्मिती करण्याच्या दृष्टीने या प्रकल्पाचे योगदान महत्त्वाचे असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
पर्यावरण संवर्धनाच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल
निर्माल्यापासून खतनिर्मिती करणारा श्री गणेश मंदिर संस्थानचा प्रकल्प पर्यावरणपूरक उपक्रम म्हणून महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. आधुनिक मशिनरींच्या उपलब्धतेमुळे प्रकल्पाची कार्यक्षमता वाढण्यास मदत होणार असून, गणेशोत्सव आणि अन्य धार्मिक कार्यक्रमांमधून जमा होणाऱ्या निर्माल्याचे व्यवस्थापन अधिक प्रभावीपणे करता येण्याची अपेक्षा आहे.
दसऱ्याच्या शुभमुहूर्तावर सुरू झालेला हा आधुनिक यंत्रसामग्रीचा उपक्रम पर्यावरण रक्षण, कचरा व्यवस्थापन आणि सेंद्रिय खतनिर्मिती या तिन्ही दृष्टींनी महत्त्वपूर्ण ठरत आहे. नागरिकांनीही निर्माल्य कचऱ्यात न टाकता योग्य संकलन व्यवस्थेकडे जमा करण्याची सवय अंगीकारल्यास अशा प्रकल्पांना अधिक बळ मिळू शकते.
श्रद्धेतून निर्माण होणाऱ्या निर्माल्याचे पर्यावरणपूरक खतामध्ये रूपांतर करून स्वच्छता आणि पर्यावरण संवर्धनाचा संदेश देणारा डोंबिवलीतील हा उपक्रम निश्चितच कौतुकास्पद आहे.
🟧🟨🟩🟦🟪🟫⬛️⬜️🟥🟧🟨🟩🟦🟪🟫⬛️🟥
*🎤 जनशक्तीचा दबाव न्यूज..*
*➤ (RNI NO. MAHMAR/2014/59698)*
*➤ भारत सरकारमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर*
