सोनीपत/ हरियाणा- पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी शुक्रवारी देशातील पहिल्या हायड्रोजन ट्रेनला हिरवा झेंडा दाखवून रवाना केले. ही ट्रेन जींद ते सोनीपत दरम्यान धावली. यासोबतच, हायड्रोजन इंधनावर चालणारी ट्रेन सुरू करणारा भारत जगातील पाचवा देश बनला आहे. यापूर्वी जर्मनी, फ्रान्स, स्वीडन आणि चीनमध्येच हायड्रोजन ट्रेन्स धावत आहेत.
10 डब्यांची ही ट्रेन जींद-सोनीपत मार्गावर 14 स्थानकांदरम्यान जास्तीत जास्त 75 किमी प्रति तास वेगाने धावेल. याचे भाडे 5 ते 25 रुपयांच्या दरम्यान ठेवण्यात आले आहे. ट्रेन 89 किलोमीटरचा प्रवास सुमारे 2 तासांत पूर्ण करेल.
मोदी थोड्याच वेळात जींदमध्ये जनसभेलाही संबोधित करतील. ते व्यासपीठावर पोहोचले आहेत. यावेळी ते एलिव्हेटेड रेल्वे ट्रॅक, दोन वैद्यकीय महाविद्यालयांसह एकूण 9 प्रकल्पांचे उद्घाटन आणि भूमिपूजनही करतील.
हायड्रोजन ट्रेनच्या रवानगीची छायाचित्रे…
सकाळी 11.20 वाजता पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी जिंद रेल्वे स्थानकावरून हायड्रोजन ट्रेनला सोनीपतसाठी रवाना केले.
सकाळी 11.20 वाजता पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी जिंद रेल्वे स्थानकावरून हायड्रोजन ट्रेनला सोनीपतसाठी रवाना केले.
रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव देखील सकाळी जिंद रेल्वे स्थानकावर पोहोचले. त्यांनी रेल्वे अधिकाऱ्यांकडून ट्रेनबद्दल माहिती घेतली.
रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव देखील सकाळी जिंद रेल्वे स्थानकावर पोहोचले. त्यांनी रेल्वे अधिकाऱ्यांकडून ट्रेनबद्दल माहिती घेतली.
जींद रेल्वे स्थानकावर उभ्या असलेल्या हायड्रोजन ट्रेनला फुलांनी सजवण्यात आले आहे.
एकदा इंधन भरल्यानंतर ट्रेन 356 किमी धावेल
क्रीडा उद्योगावर काम…
पंतप्रधानांनी सांगितले की, ते नुकतेच इंडोनेशिया, न्यूझीलंड आणि ऑस्ट्रेलियाच्या दौऱ्यावरून परतले आहेत, जिथे अनेक महत्त्वाचे करार झाले. एक विषय असा आहे ज्यावर फारशी चर्चा झालेली नाही: भारत न्यूझीलंड आणि ऑस्ट्रेलियाच्या सरकारांसोबत क्रीडा उद्योगाचा विकास करणे, खेळाडूंना प्रशिक्षण देणे आणि खेळाशी संबंधित इतर विविध समस्यांचे निराकरण करण्यासाठी काम करेल.
त्यांनी सांगितले की, या सहकार्याचा सर्वाधिक फायदा हरियाणातील युवक आणि खेळाडूंना होईल. केंद्र सरकारने नवीन राष्ट्रीय क्रीडा धोरण, ‘खेलो इंडिया’ मोहीम आणि ऑलिम्पिक तयारीच्या माध्यमातून प्रत्येक स्तरावरील खेळाडूंना पाठिंबा दिला आहे. हरियाणातील भाजप सरकार राज्यात खेळ आणि खेळाडूंना सातत्याने प्रोत्साहन देत आहे.
युद्धाचा भारतावर परिणाम
पंतप्रधान म्हणाले की, जर होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये युद्धासारखी परिस्थिती निर्माण झाली, तर त्याचा भारतावरही परिणाम होईल, कारण या सागरी मार्गावरून देशाला पेट्रोल, डिझेल आणि खते यांसारख्या अनेक जीवनावश्यक वस्तूंचा पुरवठा होतो.
ते म्हणाले की, जर २०१४ पूर्वी अशी परिस्थिती निर्माण झाली असती, तर देशाचे रेल्वे जाळे गंभीर अडचणीत आले असते, कारण त्यावेळी रेल्वेचा मोठा भाग डिझेल इंजिनांवर अवलंबून होता. त्यामुळे, जर डिझेलचा पुरवठा विस्कळीत झाला असता, तर रेल्वे वाहतुकीवर परिणाम झाला असता.
पंतप्रधान म्हणाले की, आता परिस्थिती बदलली आहे. ते म्हणाले, “हा २०१४ पूर्वीचा भारत नाही. हा एक नवीन भारत आहे.
मोदी म्हणाले, “जिंदमध्ये अधिक पायाभूत सुविधा जोडल्या जातील”..
पंतप्रधान नरेंद्र मोदी म्हणाले, “सध्या ही ट्रेन अंदाजे ९० किलोमीटरच्या मार्गावर धावेल, परंतु भविष्यात विस्तारासाठी प्रचंड वाव आहे. खर्च कमी करण्यासाठी आणि कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी आम्ही संशोधन करत राहू.”
सध्या जगात केवळ तीन-चार देशांमध्येच हायड्रोजन ट्रेन चालवण्याची क्षमता आहे आणि तिथेही हे तंत्रज्ञान अगदी प्राथमिक अवस्थेत आहे. भारताचे हायड्रोजन तंत्रज्ञान आणि क्षमता ही संपूर्ण देशासाठी अभिमानाची बाब आहे.
जिंद आणि सोनीपत दरम्यान धावणारी ही हायड्रोजन ट्रेन, ३,२०० हॉर्सपॉवर क्षमतेसह जगातील सर्वात शक्तिशाली हायड्रोजन ट्रेन आहे. तसेच, धावण्याच्या अंतराच्या बाबतीत ही जगातील सर्वात लांब हायड्रोजन ट्रेन सेवांपैकी एक आहे. या हायड्रोजन ट्रेनची रचना भारतीय अभियंत्यांनी केली असून, तिचे उत्पादन एका भारतीय कंपनीने केले आहे. आता जिंदमध्ये अधिक पायाभूत सुविधा जोडल्या जातील आणि आणखी कंपन्या येतील.”
मोदी म्हणाले, “ही स्वच्छता पाहून मला आनंद झाला”..
मोदी म्हणाले, “आज हरियाणाला १४,००० कोटी रुपयांपेक्षा जास्त किमतीचे इतर प्रकल्पही मिळाले आहेत. यामध्ये अनेक रेल्वे आणि महामार्ग प्रकल्प, वारसा प्रकल्प आणि दोन नवीन वैद्यकीय महाविद्यालयांच्या लोकार्पण सोहळ्याचा समावेश आहे. यामुळे येथील तरुणांना डॉक्टर आणि इतर वैद्यकीय व्यावसायिक बनण्याचे मार्ग खुले होतील.”
मित्रांनो, आज मला जिंदच्या आणि संपूर्ण हरियाणाच्या लोकांचे एका गोष्टीसाठी विशेष कौतुक करायचे आहे. तुम्ही ज्या गांभीर्याने आणि उत्साहाने ही स्वच्छता मोहीम स्वीकारली आहे, ते खरोखरच कौतुकास्पद आहे. येथील लोक नव्या जोमाने स्वच्छता मोहिमेत सहभागी झाले आहेत, हे पाहून खूप आनंद होतो.
गेल्या आठवड्यापासून मी सोशल मीडियावर सुरू असलेल्या स्वच्छता मोहिमेचे फोटो आणि व्हिडिओ सतत पाहत आहे. काही लोकांनी तर गंमतीने असेही म्हटले की, “मोदीजी, कृपया जिंदला पुन्हा पुन्हा या, जेणेकरून ही स्वच्छता मोहीम अशीच सुरू राहील.”
ते आज जिंदच्या लोकांकडून काहीतरी मागण्यासाठी आले आहेत. स्वच्छता आणि आरोग्यासाठी मोदींचा दौरा आवश्यक आहे का? जर जिंदच्या लोकांनी स्वतःच ठरवले, तर मोदींना येण्याची गरज भासणार नाही.
पंतप्रधान म्हणाले, “मी संघटनात्मक कामासाठी जिंदला येत असे”
पंतप्रधान म्हणाले, “शक्तीपीठ माता जयंतीचे नाव आणि आशीर्वाद या शहराशी कायम आहेत. माझ्यासाठी जिंदला भेट देणे म्हणजे जुन्या आठवणींना उजाळा देण्यासारखे आहे. मी तिथे बसलो होतो आणि अनेक जुने व ओळखीचे चेहरे पाहिले. मी अनेक दशकांपूर्वी संघटनात्मक कामासाठी पहिल्यांदा जिंदला आलो होतो. तेव्हा तुम्ही सर्वांनी मला जे प्रेम आणि आपुलकी दिली, ती मी कधीही विसरलो नाही. मुर्रा म्हशीचे दूध, दही आणि तूप. जिंदची स्थानिक साखर आणि तिचा घेवर… या अशा आठवणी आहेत ज्या जिंदशी अतूटपणे जोडलेल्या आहेत.”
आज जिंद आणि संपूर्ण हरियाणा इतिहासाच्या पानांवर कोरले गेले आहेत. याच भूमीतून देशाला पहिली हायड्रोजन ट्रेन मिळाली. मित्रांनो, आजही आपण वाचतो आणि ऐकतो की भारताची पहिली ट्रेन बॉम्बे (मुंबई) आणि ठाणे दरम्यान धावली होती. त्याचप्रमाणे, भविष्यात जेव्हा कधी देशात हायड्रोजन ट्रेन सुरू करण्याबद्दल चर्चा होईल, तेव्हा जिंद, सोनीपत आणि हरियाणा यांची नावे अभिमानाने घेतली जातील.
पंतप्रधानांनी ८ प्रकल्पांचे उद्घाटन आणि पायाभरणी केली..
मुख्यमंत्री सैनी म्हणाले, “हरियाणासाठी एक ऐतिहासिक दिवस”…
मुख्यमंत्री नायब सैनी म्हणाले, “पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, हरियाणाच्या सुमारे २.७५ कोटी जनतेच्या वतीने मी तुमचे मनःपूर्वक स्वागत करतो. आजचा प्रसंग केवळ एक कार्यक्रम नाही, तर विकसित भारतासाठीचा अमर संकल्प आणि राष्ट्र उभारणीच्या सामूहिक जाणिवेचे प्रतीक आहे. आज केवळ प्रकल्पांचे उद्घाटन आणि पायाभरणीचा दिवस नाही, तर हा दिवस संपूर्ण हरियाणासाठी ऐतिहासिक ठरला आहे. हरित ऊर्जेप्रती असलेल्या वचनबद्धतेमुळे, हरियाणा आणि आपल्या जिंदला देशातील पहिल्या हायड्रोजन ट्रेनचे मालक होण्याचा मान मिळाला आहे.”
तुम्ही १.४ अब्ज भारतीयांच्या संकल्पाचे सारथी आहात. तुम्ही केवळ योजनाच आखल्या नाहीत, तर देशाची स्थिती आणि दिशा दोन्ही बदलून टाकल्या आहेत. आज भारत संकल्पाकडून पूर्ततेकडे वाटचाल करत आहे. पूर्वी भारत जगाकडून तंत्रज्ञान मिळवण्याचा प्रयत्न करत असे, पण आता जग भारताच्या तंत्रज्ञान आणि नवनिर्मितीकडे पाहत आहे. जागतिक गुंतवणूकदार भारतात संधी शोधत आहेत. आज संपूर्ण जग म्हणत आहे की हा नवा भारत आहे, हा तो भारत आहे ज्याची हमी मोदींनी दिली होती.
रेल्वेमंत्री म्हणाले, “हायड्रोजन ट्रेन चालवणारा भारत पाचवा देश ठरला..
रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव म्हणाले, “आजचा दिवस ऐतिहासिक आहे. भारताने हायड्रोजन तंत्रज्ञानासाठी मोठी वचनबद्धता दर्शवली आहे आणि या दिशेने महत्त्वपूर्ण पावले उचलली आहेत. हायड्रोजनवर चालणाऱ्या ट्रेन असलेल्या पाच देशांच्या यादीत आता भारताचा समावेश झाला आहे.”
जिंद येथे उभारलेला हायड्रोजन प्रकल्प हायड्रोजनपासून वीज निर्माण करतो, जी या ट्रेनला ऊर्जा पुरवते. या तंत्रज्ञानाचे सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे यातून कोणताही धूर किंवा प्रदूषण होत नाही. यातून केवळ पाण्याचे थेंब आणि पाण्याची वाफ बाहेर पडते, ज्यामुळे हे पूर्णपणे पर्यावरणपूरक तंत्रज्ञान ठरते.
हायड्रोजन ट्रेनसाठी जिंद-सोनीपत मार्गाची निवड का करण्यात आली?…
यामागे दोन कारणे आहेत. पहिले, या मार्गावर वाहतूक कमी असून, येथून दररोज आठ गाड्या धावतात. दुसरे, हा मार्ग दिल्लीच्या जवळ आहे (जिंद १४५ किमी अंतरावर आहे). यामुळे रेल्वे अधिकाऱ्यांना तांत्रिक साहाय्य पुरवणे आणि प्रायोगिक चाचण्या घेणे सोपे झाले. हा एक विद्युतीकरण न झालेला ब्रॉडगेज मार्ग आहे.
मुख्यमंत्री सैनी यांनी पंतप्रधानांना पगडी घातली…
पंतप्रधान मोदी सभेत पोहोचले…
पंतप्रधान लवकरच ट्रेनला हिरवा झेंडा दाखवतील…
पंतप्रधान मोदी रेल्वे स्थानकावर दाखल झाले..
लोको पायलटबद्दल जाणून घ्या..
जिंद मुख्यालयात तैनात असलेले लोको पायलट (प्रवासी) राजेश कुमार हे भारताची पहिली हायड्रोजन ट्रेन चालवण्याची जबाबदारी सांभाळत आहेत.
राजेश कुमार यांनी स्पष्ट केले की, हायड्रोजन ट्रेन पूर्णपणे नवीन तंत्रज्ञानावर आधारित आहे. पारंपारिक ट्रेनपेक्षा यात अधिक शक्ती आहे, ती ध्वनिरोधक आहे आणि त्यामुळे कोणतेही पर्यावरण प्रदूषण होत नाही. तिचा पिक-अप देखील लक्षणीयरीत्या सुधारला आहे, ज्यामुळे ट्रेनचे संचालन अधिक सुरळीत आणि कार्यक्षम होते.
त्यांनी स्पष्ट केले की, लोको पायलट प्रवाशांशी थेट संवाद साधत नाही. जर एखाद्या प्रवाशाला मदतीची आवश्यकता असेल, तर लोको पायलट ट्रेन व्यवस्थापकाशी संपर्क साधतो. त्यानंतर ट्रेन व्यवस्थापक सार्वजनिक घोषणा प्रणालीद्वारे (पब्लिक ॲड्रेस सिस्टीम) प्रवाशांपर्यंत माहिती पोहोचवतो आणि आवश्यक ती मदत पुरवली जाते.
राजेश कुमार यांनी स्पष्ट केले की, ही ट्रेन हायड्रोजन फ्युएल सेलने सुसज्ज आहे. फ्युएल सेलला अंदाजे ८.५ बारच्या दाबाने हायड्रोजन वायू पुरवला जातो, तर दुसऱ्या टोकाकडून ऑक्सिजन आत येतो. या दोन्हींमधील रासायनिक अभिक्रियेमुळे वीज, पाण्याची वाफ आणि पाणी तयार होते. विजेमुळे ट्रेन चालते, पाण्याची वाफ वातावरणात सोडली जाते आणि पाणी बाहेर टाकले जाते. यामुळेच हायड्रोजन ट्रेन पर्यावरणास अनुकूल मानल्या जातात आणि त्या शून्य-उत्सर्जन तंत्रज्ञान देतात.
पंतप्रधान मोदींचे हेलिकॉप्टर दाखल झाले…
ट्रेनच्या सहाय्यक लोको पायलटबद्दल जाणून घ्या..
जिंद मुख्यालयात तैनात असलेले वरिष्ठ सहायक लोको पायलट गगनदीप सिंग हे हायड्रोजन ट्रेन चालवतील. भारताची पहिली हायड्रोजन ट्रेन चालवण्यासाठी त्यांनी विशेष प्रशिक्षण घेतले आहे.
गगनदीप सिंग यांनी सांगितले की, चेन्नई येथील तज्ञांनी याच्या संपूर्ण तंत्रज्ञान आणि कार्यपद्धतीबद्दल माहिती दिली आहे. ही सुमारे ३२०० हॉर्सपॉवर असलेली एक अत्याधुनिक ट्रेन आहे. यात आठ प्रवासी डबे आणि दोन पॉवर कार आहेत, एक पुढे आणि दुसरी मागे, ज्या ट्रेनला आवश्यक ऊर्जा पुरवतात.
ही ट्रेन आधुनिक सुरक्षा वैशिष्ट्यांनी सुसज्ज आहे. आगीच्या परिस्थितीला तोंड देण्यासाठी स्वयंचलित अग्निशमन प्रणाली बसवण्यात आली आहे. याव्यतिरिक्त, सुमारे २६ सेन्सर्स बसवण्यात आले आहेत, जे उष्णता, आग आणि हायड्रोजन वायूची गळती त्वरित ओळखतात. ही ट्रेन सुरक्षिततेच्या बाबतीत अत्यंत प्रगत आणि जागतिक दर्जाची आहे.
गगनदीप सिंग यांनी पुढे सांगितले की, हा त्यांच्यासाठी अत्यंत अभिमान आणि आनंदाचा क्षण आहे. भारताच्या पहिल्या हायड्रोजन ट्रेनचा भाग असणे हा एक अनोखा अनुभव आहे. रेल्वेने अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाने सुसज्ज अशी एक अतिशय शक्तिशाली ट्रेन विकसित केली आहे, जी चालवणे आमच्यासाठी सन्मानाची गोष्ट आहे.
रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी ट्रेनची पाहणी केली..
लोकांच्या स्वागतासाठी बीन वाजवणारे बोलावण्यात आले..
हाइड्रोजन ट्रेनमध्ये ₹112 कोटी खर्च…
पहिल्या हायड्रोजन ट्रेन प्रकल्पावर सुमारे ₹112 कोटी खर्च झाले आहेत. यात ट्रेनला हायड्रोजन तंत्रज्ञानात रूपांतरित करण्यासोबतच जींदमध्ये हायड्रोजन उत्पादन, साठवणूक आणि इंधन भरण्याची (रिफ्यूलिंग) सुविधांचाही समावेश आहे.
ट्रेनचे डिझाइन आणि एकत्रीकरण चेन्नईच्या इंटिग्रल फॅक्टरी (ICF) मध्ये तयार करण्यात आले. यात 3 कंपन्या सहभागी आहेत. ट्रेनचे बांधकाम आणि रूपांतरण चेन्नईच्या ICF ने केले, हायड्रोजन प्रोपल्शन सिस्टीमचा विकास मेधा सर्वो ड्राइव्ह्सने केला आणि ग्रीनएच इलेक्ट्रोसिसने जींदमध्ये हायड्रोजन उत्पादन आणि रिफ्यूलिंग प्लांट बनवण्यासाठी भागीदारी केली आहे.
जींद रेल्वे स्टेशनजवळ देशातील पहिला हायड्रोजन साठवणूक आणि रिफ्यूलिंग प्लांट तयार करण्यात आला आहे, जिथून हायड्रोजन ट्रेनमध्ये इंधन भरले जाईल. या प्लांटमध्ये पाण्यापासून इलेक्ट्रोलिसिस तंत्रज्ञानाचा वापर करून दररोज सुमारे 430 किलोग्राम हायड्रोजन तयार होईल.
गॅस उच्च दाबाच्या टाक्यांमध्ये सुरक्षित ठेवला जाईल. स्टेशनवर 3 हजार किलोग्राम हायड्रोजन साठवण्याची क्षमता असेल, तर ट्रेनमध्ये एका वेळी सुमारे 440 किलोग्राम हायड्रोजन भरता येईल.
हायड्रोजन ट्रेनशी संबंधित प्रश्न-उत्तरे…
प्रश्न: हायड्रोजन ट्रेनसाठी जींद-सोनीपत मार्ग का निवडला?
उत्तर: याची 2 कारणे आहेत. पहिले- या मार्गावर वाहतूक कमी आहे. दररोज 8 ट्रेन धावतात. दुसरे- दिल्लीच्या जवळ (जींद 145 किमी दूर) आहे. रेल्वेला देखरेखीसाठी तांत्रिक सहाय्य पुरवणे आणि प्रायोगिक चाचण्या करणे सोपे झाले. हा नॉन-इलेक्ट्रिफाइड ब्रॉड-गेज मार्ग आहे.
प्रश्न: हायड्रोजन ट्रेन कशी चालते?…
उत्तर: हायड्रोजन ट्रेनला असे समजा, जसे ट्रेनच्या आतच एक छोटे पॉवर हाऊस (वीज निर्मिती केंद्र) बसवले आहे. यात हायड्रोजन वायूपासून वीज तयार केली जाते आणि त्याच विजेवर ट्रेन चालते.
प्रश्न: एक किलो हायड्रोजनवर ट्रेन किती दूर धावते?..
उत्तर: भारतीय रेल्वेने अद्याप याची आकडेवारी जाहीर केलेली नाही. तथापि, इंडियन एक्सप्रेसनुसार, ट्रेन दररोज दोन फेऱ्या मारेल, ज्यात 356 किलोमीटरचे अंतर कापले जाईल आणि अंदाजे 300 किलोग्राम हायड्रोजनचा वापर होईल. यानुसार, ट्रेन 1 किलो हायड्रोजनमध्ये सुमारे 1.2 किमी प्रवास करेल.
प्रश्न: हायड्रोजन कसे तयार होते?..
उत्तर: पाणी (H₂O) हायड्रोजन आणि ऑक्सिजनपासून बनलेले आहे. जेव्हा पाण्याला विजेच्या साहाय्याने एका विशिष्ट प्रक्रियेद्वारे दोन भागांमध्ये – हायड्रोजन आणि ऑक्सिजनमध्ये वेगळे केले जाते, तेव्हा अशा प्रकारे हायड्रोजन तयार होते.
प्रश्न: हायड्रोजन किती प्रकारची असते, पहिली ट्रेन कशावर चालेल?…
उत्तर: हायड्रोजन 3 प्रकारची असते…
ग्रीन हायड्रोजन: अक्षय ऊर्जा (सौर/पवन) पासून तयार होते, यात जवळजवळ शून्य कार्बन उत्सर्जन होते.
ग्रे हायड्रोजन: नैसर्गिक वायू (मिथेन) पासून तयार होते. याच्या उत्पादनादरम्यान मोठ्या प्रमाणात कार्बन डायऑक्साइड (CO₂) बाहेर पडतो.
ब्लू हायड्रोजन: हे देखील नैसर्गिक वायूपासून तयार होते, परंतु यात बाहेर पडणाऱ्या CO₂ ला गोळा करून साठवण्याचा प्रयत्न केला जातो. पीआयबीनुसार ही ट्रेन ग्रीन हायड्रोजनवर चालेल. यासाठी हरियाणातील जिंद येथे ग्रीन हायड्रोजनचा प्लांट देखील बनवण्यात आला आहे. हे बनवताना प्रदूषणही होणार नाही.
प्रश्न: जर हायड्रोजनपासून कमी वीज परत मिळत असेल, तर त्याचा फायदा काय?..
उत्तर: 100 युनिट विजेपासून बनवलेले ग्रीन हायड्रोजन नंतर 100 युनिट वीज परत देत नाही. काही ऊर्जा बनवण्याच्या आणि पुन्हा वीज बनवण्याच्या प्रक्रियेत खर्च होते. त्यामुळे वैज्ञानिक हायड्रोजनला ऊर्जेचा स्रोत मानत नाहीत, तर ऊर्जा साठवण्यासाठी आणि एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी पोहोचवण्यासाठी एक माध्यम मानतात.
समजा, दिवसा सूर्यप्रकाशामुळे किंवा जोरदार वाऱ्यामुळे सौर आणि पवन ऊर्जा प्रकल्प गरजेपेक्षा जास्त वीज निर्माण करतात. त्यावेळी इतक्या विजेचा त्वरित वापर करणे किंवा दीर्घकाळ बॅटरीमध्ये साठवणे सोपे नसते. अशा परिस्थितीत, त्या अतिरिक्त विजेपासून ग्रीन हायड्रोजन तयार केले जाते. गरज पडल्यास, हेच हायड्रोजन पुन्हा इंधन सेलमध्ये जाऊन वीज निर्माण करते आणि त्यातून ट्रेन चालते.
प्रश्न: भारतातील इतर मार्गांवरही अशा ट्रेन धावतील का?…
उत्तर: होय, सरकारच्या “हायड्रोजन फॉर हेरिटेज” योजनेअंतर्गत देशातील विविध ऐतिहासिक (हेरिटेज) आणि डोंगराळ मार्गांवर अशा 35 हायड्रोजन ट्रेन चालवण्याची योजना आहे. ज्या मार्गांवर विजेच्या तारा टाकणे कठीण आहे, तिथे ही ट्रेन यशस्वी होईल असे मानले जात आहे.
देशातील पहिली सीएनजी ट्रेनही हरियाणामध्ये धावली होती…
देशातील पहिली सीएनजी (CNG) ट्रेन रेवाडी आणि रोहतक दरम्यान 13 जानेवारी 2015 रोजी धावली होती. तत्कालीन रेल्वे मंत्री सुरेश प्रभू यांनी हिरवा झेंडा दाखवला होता. ही ट्रेन एक डेमू (DEMU) ट्रेन होती, जी डिझेल आणि सीएनजी दोन्ही इंधनांवर चालू शकत होती. आता ती सीएनजीऐवजी डिझेलवर चालवली जात आहे.
🟧🟨🟩🟦🟪🟫⬛️⬜️🟥🟧🟨🟩🟦🟪🟫⬛️🟥
*🎤 जनशक्तीचा दबाव न्यूज..*
*➤ (RNI NO. MAHMAR/2014/59698)*
*➤ भारत सरकारमान्य रजिस्टर न्यूजपेपर*
